Avrupalı müşteriler nasıl ödüyor?
Türk ihracatçılar için Avrupa'da ödeme riski: hangi pazarlar zamanında ödüyor, ödenmeyen bir alacak ülkeden ülkeye nasıl takip ediliyor ve sahte müşteriler nasıl tanınır. Açık kaynaklara dayanan bir özet; üç ayda bir güncellenir.
Temel veriler
Riski özetleyen altı rakam.
Türk ihracatı
Avrupa'daki ödeme ortamı tüm müşteriler; Türk ihracatına özel değil
Türk ihracatında tahsilat nasıl yapılıyor?
2025 ihracatında ödeme şekillerinin payı. Mal mukabili; önce teslimat, sonra ödeme demektir. Ürünlerin üçte ikisi, ödeme alınmadan yola çıkıyor.
Dikkat çekici bir karşıtlık: Türk ithalatçılar kendi tedarikçilerine giderek daha fazla peşin ödüyor (ithalatın %23,7'si).
Kaynak: TÜİK verileri, Ekonomim 23.06.2026. Akreditif payı kaynakta "yaklaşık %3" olarak verildiğinden "diğer" kalemi tarafımızca hesaplanmıştır.
Büyük pazarlar, farklı ödeme alışkanlıkları
AB-27 ülkeleri 2025'te 105,9 milyar $ Türk ihracatı aldı; İngiltere, İsviçre ve Norveç ile birlikte bu toplam 122,4 milyar $'a çıkıyor. AB'de 166.985 firma Türkiye'den ithalat yapıyor ve bu sayı hızla artıyor. En büyük pazarlar her zaman en güvenli olanlar değil.
| Ülke | Türk ihracatı 2025 | Zamanında ödeyen | Geç ödemeden etkilenen | İflas kararları 2026 | TR dolandırıcılık uyarısı |
|---|---|---|---|---|---|
| Almanya | 19,8 mlr $ (+%9,7) | %63,8 | %43 | +%6,9 | — |
| İngiltere | 14,2 mlr $ (+%11,8) | %60,5 | — | — | 2019 |
| İtalya | 12,4 mlr $ (+%3,0) | %43,4 | %48 | −%3,2 | 2022 |
| Fransa | 10,5 mlr $ (+%11,2) | %46,5 | %64 | +%4,4 | 2021 · 2023 · 2025 |
| İspanya | 10,1 mlr $ (+%10,4) | %45,9 | %46 | −%7,8 | — |
| Romanya | 7,9 mlr $ (+%5,0) | %12,0 | — | −%1,7 | — |
| Hollanda | 7,2 mlr $ (−%7,1) | %74,7 | %31 | −%12,0 | — |
| Polonya | 6,2 mlr $ (+%1,2) | %86,6 | %72 | +%4,5 | 2020 |
| Belçika | 4,8 mlr $ (+%17,4) | %47,3 | %51 | +%1,1 | — |
| Bulgaristan | 4,7 mlr $ (+%6,8) | %19,2 | %35 | −%17,7 | — |
| Yunanistan | 3,5 mlr $ (+%4,5) | %34,1 | %64 | +%45,5* | — |
| Slovenya | 3,2 mlr $ (+%27,7) | %53,3 | %50 | — | — |
| Çekya | 2,1 mlr $ (+%5,2) | %63,8 | %69 | +%0,7 | — |
| Avusturya | 1,9 mlr $ (+%16,5) | — | %45 | −%3,0 | — |
| Slovakya | 1,8 mlr $ (+%62,2) | %60,2 | %56 | −%41,8 | — |
Kaynaklar: TİM 2025 (ihracat); Dun & Bradstreet / CRIBIS Payment Study 2026, 2025 sonu (zamanında ödeyen; Romanya bu edisyonda yer almadığından 2024 sonu verisidir); AB Ödeme Gözlemevi yıllık rapor 2025, 2024 anket verisi (etkilenen; AB ortalaması %52; İngiltere ve Avusturya için karşılaştırılabilir veri yok); Eurostat iflas kararları endeksi (2021=100), 2026/2. çeyreğin bir önceki yılın aynı çeyreğine göre değişimi; İngiltere bu istatistikte yer almıyor. Turuncu: %35'in altı. * Yunanistan'daki artış büyük ölçüde küçük iflaslar için getirilen basitleştirilmiş usulden kaynaklanıyor.
Hem büyük hem görece güvenli
Almanya: 19,8 milyar $ ihracat, 31.297 ithalatçı ve Avrupa'nın en ucuz ödeme emri usulü. Değer ağırlıkla büyük gruplarda.
Farklı ödeme şartları gerektirenler
Fransa, İtalya ve Romanya birlikte 30,7 milyar $ ihracat alıyor, ancak üçü de ödemede zayıf. Burada peşin ödeme, alacak sigortası veya akreditif değerli.
İthalatçı sayısı hızla artıyor
2019'dan bu yana ithalatçı sayısı Fransa'da +%58, Portekiz'de +%53 arttı. Daha çok, daha küçük ve daha yeni ithalatçı; yani güvenilirliği bilinmeyen daha fazla taraf.
Avrupa'da en iyi ve en kötü ödeyenler
Kaynaklar farklı ölçse de tablo tutarlı: Kuzey Avrupa'da şirketlerin ortalama ~%64'ü zamanında ödüyor, Güney ve Doğu Avrupa'da ~%31 (ülke verilerinden kendi hesapladığımız, ağırlıksız ortalama). Türkiye %46,4 ile ikisinin arasında.
En iyi: Danimarka (%94,9, AB'nin en kısa ödeme süresi), Polonya, Macaristan, Hollanda, İsviçre ve Almanya.
En zayıf: Romanya (%12), Portekiz, Bulgaristan (90 günü aşan gecikmelerde en yüksek oran), Yunanistan (86 gün tahsilat süresi), İtalya ve Fransa.
Polonya çekinceyle: %86,6 zamanında ödüyor, ancak kendini geç ödemeden etkilenmiş hisseden şirket oranı da en yüksek (%72).
Dun & Bradstreet / CRIBIS Payment Study 2026 (2025 sonu; işlem verisi, anket değil). ¹ 2024 sonu verisi: Romanya 2026 edisyonunda yer almıyor. İtalya farklı bir gösterge (CRIBIS ITP) ile ölçüldüğünden birebir karşılaştırılabilir değil. ★ önemli Türk ihracat pazarı. Turuncu: %35'in altı. D&B/CRIBIS gerçek ödemelere, AB anketi şirketlerin algısına bakar; bu yüzden bazı ülkelerde sonuçlar farklılaşabilir.
Geç ödemeye karşı AB'nin koyduğu kurallar
Sözleşme bir AB ülkesinin hukukuna tabiyse, AB Geç Ödemeler Direktifi (2011/7/AB) alacaklıya güçlü haklar tanır. Bu haklar faturada ve sözleşmede açıkça yer aldığında daha kolay uygulanır.
Yasal gecikme faizi: Avrupa Merkez Bankası faiz oranı + en az 8 puan; ayrıca ihtar gerekmeden işlemeye başlar.
Sabit tahsilat masrafı: geciken her fatura için yasada öngörülen sabit bir tutar; daha yüksek makul masraflar da ayrıca talep edilebilir.
Vade sınırı: şirketler arasında kural olarak en fazla 60 takvim günü; daha uzun vade ancak açıkça kararlaştırılmışsa ve alacaklı aleyhine ağır biçimde haksız değilse geçerlidir. Hem faiz oranı hem de sabit masraf asgari düzeydir; üye devletler daha yükseğini belirleyebilir.
Gündemde: AB'nin 30 günlük kesin ödeme sınırı önerisi Konsey'de bekliyor.
Türk ihracatçıların yaşadıkları
Avrupalı bir müşterinin hiç ödememesinin ya da geç ödemesinin en sık dile getirilen üç nedeni.
Müşterinin iflası
Vadeli satışta en büyük risk. Alacak iflas masasında çoğu zaman imtiyazsız (adi) bir alacak olarak kalır. Örnek: Mexx'in 2014'teki iflasında, sektör temsilcilerinin ilk tahminine göre 25'ten fazla Türk hazır giyim firması toplam en az 10 milyon € kaybetti (TGSD açıklaması, Aralık 2014).
Kalite itirazıyla ödemenin durdurulması
Müşteri kaliteye veya miktara itiraz ederek ödemeyi bekletir. Anlaşmazlık sürdükçe sigortacı da tazminat talebini genellikle reddeder. Teknik şartname, teslim belgesi ve yazılı anlaşmalar en az sigorta kadar önemlidir.
Bahaneyle erteleme
Ödemeler jeopolitik gerginlikler gerekçe gösterilerek erteleniyor; bu gelişmelerden doğrudan etkilenmeyen ülkelerdeki müşteriler tarafından bile (Türk makine üreticisi, İHA/Habertürk, Mayıs 2026).
Pek çok ihracatçı küçük alacaklarının peşine hiç düşmüyor. Belirtilen nedenler: avukat masrafları, yabancı hukuk sistemleri, yazılı sözleşme olmaması ve müşteriyi kaybetme korkusu (YTSO, 2011; hâlâ sıkça atıf yapılan bir kaynak). Bugün kaç ihracatçının vadesi geçmiş alacağı olduğu hiçbir yerde takip edilmiyor.
Önce önleme, sonra tahsilat
Veriler 2025–2026 dönemine aittir.
Önceden: önleme
| Araç | Uygulamada |
|---|---|
| Türk Eximbank Kısa Vadeli Alacak Sigortası | Faturanın %90'ına kadar teminat, 360 güne kadar vade. 7.617 firma, 22,8 milyar $ sigortalı ihracat: toplam ihracatın ancak ~%8'i. 2025'te ödenen tazminat 20,8 milyon $; sigortalı hacmin %42'si AB. |
| Özel alacak sigortacıları | Coface, Allianz Trade, Atradius. Küçük bir pazar; prim genellikle cironun %1'inin altında. Eximbank poliçesi ~%30 daha ucuz. |
| Bağımsız risk raporu | Müşterinin ödeme gücünü, rapordaki limiti ve risk sinyallerini gösteren bağımsız bir rapor; ne anlama geldiğini Türkçe açıklayan bir analizle birlikte. Yeni ya da mevcut, açık hesapla sevkiyat yaptığınız her müşteri için en hızlı ve en ucuz korunma yolu. Firma Risk Raporu → |
| İhracat faktoringi | Yurt dışı faktoring (ihracat ve ithalat) hacmi 2024 sonunda 99,6 milyar TL, 14 faktoring şirketi (BDDK verileri). |
| Tahkim şartı | ISTAC, İTOTAM veya ICC. Tahkim kararları New York Sözleşmesi sayesinde tüm AB ülkelerinde tanınır; ancak şartın sözleşmede önceden yer alması gerekir. |
Sonradan: müşteri ödemediğinde — ülke bazında ödeme emri
Çoğu Avrupa ülkesinde hızlı bir ödeme emri usulü var. Asıl soru: Türk bir firma bunu kendisi kullanabilir mi, avukat zorunlu mu ve yargılama gideri için teminat istenebilir mi?
| Ülke | Usul | Avukat | Teminat | Dikkat |
|---|---|---|---|---|
| Almanya | Mahnverfahren | Hayır | Yok | Yurt dışındaki alacaklıya açık; yetkili mahkeme Berlin (AG Wedding) |
| Fransa | Injonction de payer | Hayır | Yok | Tekrarlayan dolandırıcılık uyarıları |
| İtalya | Decreto ingiuntivo | Evet | Yok | Harç alacak tutarına göre değişir |
| İspanya | Proceso monitorio | Hayır | Yok | İlk başvuruda avukat/procurador gerekmez |
| Romanya | Ordonanța de plată | Hayır | Yok | — |
| Hollanda | Sulh mahkemesi (ödeme emri usulü yok) | 25.000 € üzerinde evet | Yok | 25.000 €'ya kadar avukatsız |
| Belçika | Dagvaarding (dava) | Hayır | Yok | Dijital IOS usulü Türk firmalarına kapalı |
| Polonya | EPU / postępowanie upominawcze | Fiilen evet | Yok | Borçlunun Polonya numarası gerekir; yurt dışına tebligat gerekiyorsa EPU kapalı, alacak son 3 yılda muaccel olmalı |
| Çekya | Platební rozkaz | Hayır | Yok | — |
| Slovakya | Upomínacie konanie | Fiilen evet | Yok | Slovak e-kimliği gerekiyor |
| Macaristan | Fizetési meghagyás (noter) | Hayır | Yok | 3 milyon HUF'a kadar zorunlu yol |
| Bulgaristan | Заповедно производство | Hayır | İkili anlaşma ile yok | 1954 Lahey Sözleşmesi tarafı değil; 1975 ikili anlaşması |
| Avusturya | Mahnklage | 5.000 € üzerinde evet | Yok | — |
| Portekiz | Injunção | Hayır | Yok | — |
| Yunanistan | Διαταγή πληρωμής | Evet | Hâkimin takdirinde | Teminat otomatik değil; masrafların tahsil edilememe riski görülürse hâkim isteyebilir |
| İrlanda | Summary summons | Çoğunlukla evet | Risk | Gerçek bir ödeme emri usulü yok |
| İngiltere | County Court (N1) | Hayır | Risk | Çevrimiçi yol, tarafların İngiltere/Galler adresi olmasını gerektirir |
| Danimarka | Betalingspåkrav | Hayır | Yok | 100.000 DKK'ya kadar basitleştirilmiş usul; 2026'dan beri yeni form |
| İsveç | Betalningsföreläggande | Hayır | Yok | Borçlunun İsveç'te bulunması gerekir |
| Finlandiya | Suppea haastehakemus | Hayır | Yok | — |
| İsviçre | Betreibung | Hayır | Yok | Geçici tenfiz için imzalı borç ikrarı gerekir |
| Norveç | Forliksrådet / utlegg | Hayır | Yok | Utlegg ile fatura davasız icra edilebilir |
Tablo, itiraz edilmemiş basit bir alacak için geçerlidir; borçlu itiraz ederse dosya olağan yargılamaya geçer. Kaynak: ülkelerin resmî mahkeme ve adalet kaynakları (2026). Mahkeme harçları, tebligat, tercüme, avukat ve tahsilat hizmeti gibi kalemler ülkeye ve dosyaya göre değişir; bu nedenle burada tutar belirtmiyoruz. Dosyanıza özel masraf tahminini ön değerlendirmeden sonra yazılı olarak iletiriz.
Kolay olan yerler
Almanya, Fransa, Romanya, İsveç ve Finlandiya'da Türk tedarikçi avukat olmadan kendisi ödeme emri talep edebilir; Almanya'da yurt dışındaki alacaklılar için yetkili mahkeme Berlin'dir (AG Wedding). İspanya'da da ilk başvuruda avukat gerekmez. Norveç'te utlegg yolu, ödenmemiş faturayı dava açmadan icra edilebilir hâle getiriyor.
Dört pratik engel
Belçika: dijital IOS usulü için tarafların Belçika sicilinde kayıtlı olması gerekir. İngiltere: ucuz çevrimiçi yol, tarafların İngiltere veya Galler'de adresi olmasını gerektirir. Polonya: borçluya yurt dışında tebligat gerekiyorsa e-usul (EPU) kullanılamaz. Slovakya: e-sistem yerel kimlik araçları istiyor. Bu ülkelerde yerel bir ortak gerekir.
Teminat: dört riskli ülke
Türkiye 1972'den beri (yürürlük 1973) 1954 Lahey Sözleşmesi tarafı; bu nedenle incelenen ülkelerin çoğu Türk davacıdan yargılama gideri teminatı isteyemez. Sözleşmeye taraf olmayanlar: Yunanistan, Bulgaristan, İrlanda ve İngiltere. Bulgaristan için 1975 ikili anlaşması çözüm sunuyor; Yunanistan'da teminat otomatik değil, hâkimin takdirinde; İngiltere ve İrlanda'da ölçüt uyrukluk değil, davacının yerleşim yeridir.
Türk mahkeme kararlarının Avrupa'da tanınması ülkeden ülkeye değişir ve genellikle ayrı bir tanıma ve tenfiz süreci gerektirir; bu nedenle tahkim şartı ya da borçlunun ülkesinde doğrudan takip çoğu zaman daha hızlıdır. Borçlunun ülkesindeki usulü, dili ve doğru yerel ortağı bilmek, tahsilat sürecini belirgin biçimde hızlandırır. Alacak Tahsilatı hizmetimiz →
Sahte müşteri dolandırıcılığı
Resmî Türk uyarıları, tanınmış Batı Avrupa şirketlerini taklit eden dolandırıcılarla ilgili. Tekrarlayan uyarıların tek adresi Fransa. Allianz Trade'in Benelüks verilerine göre sahte müşteri dolandırıcılığı, tüm şirket dolandırıcılıklarının %24'ünü oluşturuyor.
| Tarih | Ülke | Yöntem | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Ara 2025 | Fransa | Carrefour, Lidl ve E.Leclerc adına sahte web siteleri, e-posta ve WhatsApp üzerinden sahte siparişler | Ticaret Bakanlığı / Paris Ticaret Müşavirliği; AA, 25.12.2025 |
| 2021 ve 2023 | Fransa | Tanınmış perakende zincirlerini taklit eden sahte müşteriler | Lyon ve Paris Ticaret Müşavirlikleri, oda/birlik duyuruları |
| Oca 2022 | İtalya | Sevk belgeleri ele geçirildi; ürünler ödeme yapılmadan gümrükten çekildi (fındık) | Ticaret Bakanlığı yazısı, 07.01.2022; sektörel basın |
| 2019 | İngiltere | E-posta hesabı ele geçirilip "yeni IBAN'a ödeme" talebi | Ticaret Bakanlığı |
| 2019 | İngiltere | Büyük firmaların sahte çalışanları pasaport bilgisi ve "vize ücreti" istiyor (hazır giyim, şekerleme) | İHKİB / Londra Ticaret Müşavirliği |
Almanya, Belçika, Yunanistan, Bulgaristan, Romanya ve Hollanda için 2019–2026 döneminde resmî bir Türk uyarısı bulunamadı; bu, risk olmadığı anlamına gelmez.
Uyarı işaretleri
Müşterinizi sevkiyattan önce tanıyın
Açık hesapla çalıştığınız Avrupalı müşterilerinizin ödeme gücünü bağımsız bir risk raporuyla öğrenin. Ödenmeyen bir faturanız varsa tahsilat dosyanızı iletin.
Risk raporu isteyin →Kaynaklar ve sınırlamalar
- TÜİK verileri, ihracatta ödeme şekilleri 2025 — Ekonomim, 23.06.2026
- TİM, ülkelere göre ihracat 2025 ve 2026 (Ağustos)
- Eurostat, Trade by Enterprise Characteristics (ext_tec10), Türkiye, 2019–2024; Eurostat iflas endeksi 2026/2. çeyrek
- Dun & Bradstreet / CRIBIS Payment Study 2026 (2025 sonu; kısmen 2024 sonu)
- AB Ödeme Gözlemevi (EU Payment Observatory), yıllık rapor 2025
- Intrum European Payment Report 2026
- Atradius Payment Practices Barometer 2026 (Batı ile Orta ve Doğu Avrupa)
- Allianz Trade Global Insolvency Outlook, Nisan 2026 ve ülke notları Aralık 2025; sahte müşteri dolandırıcılığı oranı: Allianz Trade Benelüks fraud sayfası
- Türk Eximbank, Faaliyet Raporu 2025 (alacak sigortası, tazminatlar); Ticaret Bakanlığı, Dış Ticaret Veri Bülteni Aralık 2025
- Faktoring: BDDK verileri, Turkrating Faktoring Sektör Raporu Temmuz 2025
- Ödeme emri usulleri: ülkelerin resmî mahkeme ve adalet kaynakları (2026)
- HCCH, 1954 Lahey Sözleşmesi taraf listesi; T.C. Adalet Bakanlığı
- AB Geç Ödemeler Direktifi 2011/7/AB; Tüzük (AT) 1896/2006 ve 861/2007
- Ticaret Bakanlığı, ticaret müşavirlikleri (Paris, Londra, Roma), İHKİB ve İMMİB duyuruları, 2019–2025; AA, 25.12.2025
- İHA/Habertürk, 10.05.2026; Hürriyet, 26.12.2014 (TGSD açıklaması, Mexx); YTSO, 13.07.2011